Qısa xülasə
- Hər üç hərəkat özünü xristian hesab edir və İsa Məsihi, Müqəddəs Kitabı, duanı və kilsə icmasını mərkəzdə saxlayır
- Baptistlər şəxsi imanı, şüurlu vəftizi və Müqəddəs Yazının nüfuzunu xüsusi vurğulayırlar
- Pentikostallar Müqəddəs Ruhun fəaliyyəti, ruhani ənamlar və canlı ibadət üzərində dayanırlar
- Xarizmatlar müxtəlif kilsə ənənələrinə aid ola bilərlər, amma adətən Müqəddəs Ruhun ənamlarına və müasir xidmət formalarına açıqdırlar
Niyə fərqli denominasiya var
Xristianlıq artıq iki min ildir mövcuddur, buna görə onun daxilində müxtəlif ənənələr, dillər, mədəniyyətlər və kilsə həyatı formaları yaranıb. Denominasiya həmişə ayrıca din demək deyil. Çox vaxt bu, bəzi praktik və teoloji sualları müəyyən şəkildə anlayan icmanı təsvir edir.
Evangelik kilsələrin çoxu əsas məsələlərdə razıdır: İsa Məsih Rəbb və Xilaskardır, Müqəddəs Kitab imanın əsasıdır, dua və icma isə ruhani həyat üçün vacibdir. Fərqlər daha çox kilsə idarəçiliyi, vəftiz, ibadət tərzi və ruhani ənamların anlaşılması ilə bağlı olur.
Baptistlər kimdir
Baptistlər Məsihin ardınca getmək üçün şəxsi və şüurlu qərarı vurğulayan hərəkat kimi formalaşıblar. Buna görə vəftiz adətən artıq imanını etiraf edən insan üçün edilir, sadəcə xristian mədəniyyətində doğulduğu üçün yox.
Baptist kilsələrində adətən Müqəddəs Kitabın öyrənilməsi, vəz, hər imanlının məsuliyyəti və yerli icmanın müstəqilliyi yüksək qiymətləndirilir. İbadət çox sadə və ya müasir ola bilər, amma mərkəzdə adətən Yazı, dua, ilahi oxumaq və kilsə nizamı qalır.
- şəxsi iman əsasında şüurlu vəftiz
- Müqəddəs Kitab və vəz üzərində güclü vurğu
- yerli kilsənin və üzvlərinin məsuliyyəti
Pentikostallar kimdir
Pentikostal hərəkat adını Həvarilərin İşləri kitabının ikinci fəslində təsvir olunan Pentikost günündən götürür. Pentikostallar üçün Müqəddəs Ruhun kilsədə fəal işləməyə, imanlıları gücləndirməyə və xidmət üçün ənamlar verməyə davam etməsi vacibdir.
Pentikostal ibadətlər çox vaxt daha ifadəli olur və spontan dua, şəhadətlər, şəfa üçün dua və Ruhun ənamlarına açıqdır. Bununla yanaşı, hərəkat çox müxtəlifdir: kiçik ənənəvi icmalardan aktiv musiqi xidməti olan böyük müasir kilsələrə qədər.
- Müqəddəs Ruhun fəaliyyəti üzərində vurğu
- ruhani ənamlara açıqlıq
- canlı ibadət və insanlar üçün dua
Xarizmatlar kimdir
Xarizma sözü Müqəddəs Kitabdakı lütf ənamı anlayışı ilə bağlıdır. Xarizmatlar adətən ruhani ənamların bu gün də aktual olduğunu qəbul edən imanlılar və kilsələrdir, hətta onlar klassik pentikostal hərəkatına aid olmasalar da.
Xarizmatik icmalar üslub və teoloji vurğular baxımından fərqlənə bilər. Bəziləri pentikostallara çox yaxındır, digərləri tarixi və ya evangelik kilsələrin daxilində mövcuddur. Ümumi cəhət dua, ibadət və insanlara xidmətdə Allahın canlı fəaliyyətini gözləməkdir.
Fərqlər haqqında hörmətlə necə danışmaq olar
İnternetdə denominasiya izahları çox vaxt sadələşdirilir və sərt sözlərlə verilir. Bu, real insanları anlamağa nadir hallarda kömək edir. Hər hərəkatın daxilində fərqli icmalar, pastorlar, teoloji məktəblər və mədəni kontekstlər var.
Etiketlərdən qaçmaq və daha dəqiq suallar vermək yaxşıdır: bu kilsə Müjdəni, vəftizi, Müqəddəs Ruhun xidmətini, üzvlüyü, liderliyi, maliyyəni və insanlara qayğını necə anlayır. Belə yanaşma söhbəti dürüst və lazımsız düşmənçilik olmadan aparmağa kömək edir.
Qısa müqayisə
Cədvəl tipik vurğuları göstərir, amma konkret kilsələr fərqlənə bilər
